Saini e Alu i luga
ai fa'aaliga fuaitau i se tusitusiga

Fa'aaliga AI ile su'esu'ega: aga'i ile tulaga fa'asalalau fa'alelalolagi

Tusi i lalo

E ui e mafai e le Artificial Intelligence (AI) ona faia se sao taua i suʻesuʻega, o lona faʻaogaina e tatau ona tumau manino, suʻesuʻeina, ma faʻalagolago faʻatasi i totonu o faiga faʻapitoa. Fesoasoani ia matou faʻafanua manaʻoga mo le faʻaaliaina o AI i suʻesuʻega ma faia se tulaga faʻasalalau faʻavaomalo.

tua

O le manino e uiga i le faʻaogaina o AI i suʻesuʻega suʻesuʻega ma isi galuega faʻaaʻoaʻoga o se itu taua o le faʻamaoni o suʻesuʻega.

I le taimi nei, faiga faavae ma faiga mo auala e fa'ailoa ai le fa'aogaina ole AI e 'ese'ese lautele i a'oa'oga, itulagi ma aganu'u fa'asalalauga. O le tele o tagata talaʻi ua amata ona faʻalauiloa a latou lava faʻamatalaga manaʻomia. O nei atina'e o lo'o fa'amamafaina ai le mana'omia o le fefa'asoaa'i, malamalama fa'alelalolagi pe fa'afefea ona fa'ailoa sao AI i su'esu'ega.

Ina ia foia lenei manaoga, o le Konafesi a le Lalolagi i luga ole Fa'avae Suesuega Fa'amaoni (WCRIF), le International Science Council (ISC), le Komiti o Tulaga Fa'asalalau (COPE), o le Asosi o Fa'asaienisi, Fa'atekinisi ma Fomai Fa'asalalau (STM) ma le Global Young Academy (GYA) ua faia le taumafaiga soofaatasi e galulue agai i a Tulaga Fa'atulagaina o Lipoti Fa'alelalolagi mo le Fa'ailoaina o le AI i Su'esu'ega.

O lenei fuafuaga e fausia ai le ala taula'i o le Konafesi a le Lalolagi i Suesuega Amiotonu i Vancouver, 3–6 Me 2026. O lenei ala e faʻamoemoe e atiina ae se tulaga faʻatonuina o lipoti e lagolagoina lautele e mafai ona faʻaaogaina i matāʻupu suʻesuʻe, aganuʻu lolomi ma faʻalapotopotoga.

E tutusa ma meafaigaluega lipoti faʻamautu, pei ole Lafoga o Matafaioi Fesoasoani (CrediT), o se tulaga fa'apea o le a fesoasoani i le fa'aogaina o fa'amoemoega i totonu o su'esu'ega fa'anatura, faia fa'amatalaga fa'aalia e sili atu ona tumau ma fa'atusa, ma fa'afaigofie le fa'atinoina e le au fa'asalalau, fa'alapotopotoga ma tagata su'esu'e.

I le faʻafetauiina o faʻamatalaga faʻapitoa a le AI, matou te faʻamoemoe e lagolagoina le manino, faʻaitiitia le le mautonu i le va o tusitala, ma iu ai ina faʻamalosia le faamaoni o suʻesuʻega.

Gaoioiga ma aafiaga

Ina ia mautinoa o le atinaʻeina o lenei tulaga faʻasalalau e atagia mai ai le tele o vaʻaiga, o le ISC, WCRIF, COPE, STM ma le GYA e valaʻaulia o latou sui ma le lautele o suʻesuʻega lautele e saofagā e ala i tolu ta'amilosaga fa'atalanoaga:

  1. Tesema 2025 - Fepuari 2026: Fa'afanua mana'oga mo le fa'ailoaina o le AI, tu'uina atu se fa'atulagaga fa'atulagaina e sili atu.
  2. Aperila 2026 – Aokuso 2026: Fa'ailoaina o mea e tatau ona fa'ailoaina, maua ai mea e aofia ai ma lafoga.
  3. Faʻaiuga o le 2026: Fa'amamaina o le Vancouver Standard e fa'atatau i fa'amatalaga mautu.

O lenei auala e auai ai e aumaia faatasi ai manatu mai faatonu, sui auai o aʻoga, taitai o faalapotopotoga suʻesuʻe, tagata e faatupe tupe, faletusi, faalapotopotoga tau amio, tagata lomitusi ma tagata tomai faapitoa i le faamaoni o suesuega.

O lenei fuafuaga na fautuaina e Kari D. Weaver (Pule o Polokalama, AI ma le Aʻoaʻoina o Masini ma le Aʻoaʻoina, Aʻoaʻoga, ma le Failautusi o le Fuafuaga Faʻatonuga, Fono a Faletusi a le Iunivesite o Ontario) ma Bert Seghers (Peresetene o ENRIO, Ofisa o le Feso'ota'iga a Europa mo le Fa'amaoni o Su'esu'ega), ma e lagolagoina e le aufaigaluega a le ENRIO.

Mo le fa'afeso'ota'i, Bert Seghers i le [imeli puipuia] po'o Felix Dijkstal i [imeli puipuia].

Vaega o poloketi

Felix Dijkstal

Felix Dijkstal

Ofisa Saienisi

Fono Faasaienisi Fono

Felix Dijkstal
Léa Nacache

Léa Nacache

Ofisa o Fesoʻotaʻiga

Fono Faasaienisi Fono

Léa Nacache
Johannes Waldmuller Johannes Waldmuller

Johannes Waldmuller

Ofisa Sinia Saienisi, Failautusi Pule o le CFRS

Fono Faasaienisi Fono

Johannes Waldmuller
Xuan LIU

Xuan LIU

Faatonu o le Inisetiute o Siosiomaga Fou

Asosi Saina mo Saienisi ma Tekinolosi (CAST)

Xuan LIU
Kelvin Mubiana Katukula

Kelvin Mubiana Katukula

Pule o le Fa'asoaina o Punaoa ma le Pulega o Tupe Fa'ameaalofa

National Commission on Research, Science and Technology, Namibia

Kelvin Mubiana Katukula

A'afia Sui ole ISC

Saini i la matou nusipepa

Tusi i le ISC masina e maua ai fa'amatalaga autu mai le ISC ma le lautele o le sosaiete fa'asaienisi, ma siaki a matou nusipepa fa'apitoa i luga ole Open Science, United Nations, ma isi mea.

galu