Saini e Alu i luga

“E le mafai ona na o le afu i mea faʻafouina ma taʻua o se fofo gafataulimaina”

O lenei tala e mai le Governance of Sociotechnical Transformations (GoST) poloketi o le Transformations to Sustainability research programme, ma lomia i le aso 27 Ianuari 2023.

I'uga i se tepa

  • Na fa'aogaina e le poloketi ni faiga fa'atusatusa ma le 'auai e su'esu'e ai pe fa'afefea ona fa'aaafia e fa'alapotopotoga ma agafeso'ota'i va'aiga va'aiga o suiga i le mautu.
  • O su'esu'ega a le US, Initia ma Siamani na fa'aalia ai o auala o le olaga ma le aganu'u o felafolafoaiga fa'apolokiki e taua tele pe fa'afefea ma po'o le a le tele o le fa'atinoina o le suiga ma le va'aia.
  • O le galuega e saofagā i suʻesuʻega ma sikolasipi e ala i le faʻaleleia o North-South cross-time faʻatusatusaga ma suʻesuʻega tuʻufaʻatasia i luga o agafesootai ma meafaitino elemene o suiga.
  • O le poloketi na aofia ai le galulue vavalalata ma sosaiete lautele ma paaga aʻoga, ma ua mafai ai ona faʻalauteleina fesoʻotaʻiga faʻavaomalo i luga o vaaiga T2S.
  • O aʻoaʻoga i Initia, mo se faʻataʻitaʻiga, na mafai ai e tagatanuu o le lotoifale, oe na lagona muamua le leai o se leo ma leai ni faʻamatalaga i faiga faʻavae, e faʻaalia ai o latou manatu ma manatu e uiga i suiga gafataulimaina i totonu o latou lava alalafaga.

I Initia, o le malosi o le la o se alamanuia vave ona atiaʻe: na faʻapipiʻiina e le atunuʻu se faʻamaumauga o le malosiaga faʻafouina i le 2022. Ona o le 70% o le malosi o Initia i le taimi nei e sau mai le koale, atonu e foliga mai o se tala fiafia i latou e popole i le tau. suiga.

Ae o le faagasologa o le faʻapipiʻiina o fale tetele o le la ua lavelave ma faʻalavelave mo le tele o nuʻu ma tagata faʻamalosi, aua e masani ona faʻatinoina i ni auala e le faatemokalasi ma le faʻaleagaina o le siosiomaga. I le nuu o Mikir Bamuni Grant i Assam, mo se faataitaiga, o fanua lafulemu lafulemu ave faamalosi mai le aufaifaatoaga e se kamupani renewables i le 2021 e fa'atūina ai se fale eletise la. O le faoa o le fanua ma le malepelepe na lagolagoina e leoleo i le lotoifale ma pulega faaitumalo; o tagata o le nuu na tetee na pueina ma falepuipui. I totonu isi setete e pei o Karnataka, ua lisiina e le aufaifaatoaga o latou fanua i luga o se tulaga le tumau i kamupani laau toto, ona maua ai lea o le fanua ua faamamaina mai meaola eseese ma uiga faalenatura: o lea, ua faaleagaina ai lona gafatia mo le gaosiga o meaai i le lumanai. O nuu nei e leai ni tomai e sui ai i isi ituaiga o soifuaga, ma o paka sola ua ofo mai ni galuega mo tagata o le atunuu.

"O loʻo i ai lenei lagona e mafai ona e faʻaaogaina mea faʻafouina, ma tuʻu i latou i le nofoaga o le filogia, punaʻeleʻele-kesa-emitting, ma ua matou maua fua," o le tala lea a Sheila Jasanoff, Pforzheimer Polofesa o Saienisi ma Tekinolosi Suesuega i le Iunivesite o Harvard - ma se tagata suʻesuʻe autu i se poloketi e tolu tausaga talu ai nei na faʻamaeʻaina na faʻatupeina e le Transformation to Sustainability (T2S) program a le Belmont Forum, le NORFACE network, ma le International Science Council, e taʻua o le Governance of Sociotechnical Transformations (GoST), lea. tagata suʻesuʻe i Siamani, Initia, Kenya, Peretania, ma Amerika na suʻesuʻeina faiga faʻapolokiki o suiga i le faʻaauauina i vaega e tolu - malosi, meaʻai, ma le taulaga. "Ae o loʻo e talanoa moni e uiga i tekinolosi e i ai i latou lava aʻafiaga o le pepe i le tuugamau: e mafai ona e faia se sami o paneta sola, ae faʻafefea ona e tausia mama? O le a faapefea ona e taulimaina lo latou le aoga ma le lafoaia atoatoa? O nei fesili - e masani ai tagata siosiomaga - e leʻi fesiligia faʻapitoa i le tulaga o suiga ma suiga."

I tua atu o tekinolosi: faʻalauteleina le fanua

O le tala o le la o se tasi lea o filo o se lu'itau lautele: o le uiga o le au fai faaiuga e vaai faalemafaufau i suiga i le gafataulimaina o ni faiga faʻapitoa faʻapitoa - i le faʻaleagaina o latou tulaga faʻapolokiki, tamaoaiga, agafesootai, ma filosofia. "Matou te iloa uma lava o luitau o le faʻaauau, pe o latou o le itu faaupufai poʻo le siosiomaga, e matua faigata lava ma matua le mautinoa," o le tala lea a Andy Stirling, o se polofesa o le faasaienisi ma tekinolosi i le Sussex University ma se isi tagata sailiili autu mo le GoST. “Ana leai, semanu ua leva ona tatou oo i ai. Ae ui i lea, o loʻo i ai lenei faʻamalosi e faʻapea o le faʻaauau o se faʻamoemoega tuʻufaʻatasi, faigofie, faʻapitoa.

O se manatu faatosina malamalama. O suiga fa'atekonolosi i le fa'atumauina e mafai ona faigofie ona mafaufauina i le tele o fua e fa'aaoga ai metotia fa'ata'ita'iga fa'asaienisi, ma e foliga mai e le fa'atupuina ni mana'oga maualuga i tagata ta'ito'atasi mo suiga o le olaga (e pei o le fa'aitiitia o le lele po'o le fa'aitiitia o aano o manu). "E mafai ona faʻauluina i latou i gagana faʻapolokiki e le tutusa, pe a manaʻomia ma le maalofia, ma o le mea lea e le mafai ai ona finau, ma faʻatumuina i folafolaga o se lumanaʻi lelei ma sili atu le manuia, e pei o le tele o le malosi (malosi), feʻaveaʻi (aai atamai), poʻo fua (faatoaga),” o le tala lea a Silke Beck, le taitai o le poloketi ma le Polofesa o Sociology of Science and Technology i TU Munich. O le poloketi a le GoST, e ui i lea, na fa'amamafaina lelei e faapea o ia suiga e le o se mea moni, e le faaituau.

Mo se faʻataʻitaʻiga, na maua e le au suʻesuʻe e ala i faʻatusatusaga faʻavaomalo taimi umi o le mea ua taʻua o le 'faʻafouina faaniukilia', lea ua faʻatulagaina e avea o se fuafuaga talafeagai i totonu o se faila mo gaioiga o le tau, e leai se aoga faʻatatau ona o tau le lelei, taimi fausia, ma isi galuega fa'atino, pe a fa'atusatusa i isi malosiaga fa'afouina. Nai lo lena, e pei ona faʻamaonia e le GoST mo le taimi muamua i tusitusiga a tupulaga, "o le malosi moni o le faʻauluuluga o le mea moni e sili atu le militeri - aemaise lava, o faʻamalosi i totonu o [ni] atunuu faʻaauupegaina faaniukilia e faʻatumauina gafatia tau alamanuia a le atunuʻu e fausia ma faʻaaogaina faaniukilia. -va'a fa'aola." E sili atu nai lo le malosi poʻo le iloiloga o le tau, o le mea e foliga mai o loʻo galue iinei o le faʻamalosi malosi colonial ofo mai e le tulaga o auupega faaniukilia o "se nofoa i le laulau pito i luga faavaomalo".

Ata: o1559kip.

Le auala o le GoST: mafaufauga o suiga

Ona o tapula'a o tala iloga T2S, o le poloketi a le GoST na fa'alatalata ese ai le autu. O le poloketi na faʻataʻitaʻia nisi o auala e fausia ai e sosaiete a latou vaʻaiga i se lumanaʻi gafataulimaina, ma suʻesuʻeina pe mafai ona fesoasoani auala eseese e faia ai e ausia suiga i le faʻaauau. O lo'o iai le fa'amoemoe o nei fa'amatalaga e mafai nei ona fesoasoani i tagata fai faiga fa'avae e atia'e ai ni auala sili atu ona lelei ma tutusa e pulea ai suiga i le fa'aauauina. Na fa'aogaina e le poloketi se 'socio-technical imaginaries' (STI) fa'avae e pu'e ai le tele ma taimi le tumau o suiga i le fa'aauau ma fa'aalia ai fa'afitauli talafeagai tau pulega. Na galue mai le 'co-productionist' manatu e mafaufau pe fa'afefea ona gaosia fa'atasi le malamalama i le va o saienisi, tekinolosi ma faiga fa'apolokiki, ma fa'aogaina se faiga fa'atusatusa e fesoasoani ai i tagata su'esu'e ia malamalama pe fa'afefea ma pe aisea e taua ai le tala i suiga i le fa'aauau.

"Matou te vaʻavaʻai i le manatu o le suiga o se mea e taʻua o le 'mafaufau': o lona uiga, o se vaʻaiga faʻatasi e uiga i foliga o le lumanaʻi," o le tala lea a Jasanoff. “O le auala e mafaufau ai so’o se sosaiete i lona lumana’i, e aofia ai ma lona lumana’i si’osi’omaga, e fa’alagolago i le loloto o le malamalama fa’ale-aganu’u: o le a le uiga o le pulega; o le a le setete; o le a le mea o fai; pe faapefea ona fesootai ma sosaiete; ma o a foi ona tiutetauave?” I le avea ai o se vaega o le suʻesuʻega, na faʻatautaia e le au galulue faʻatasi aʻoaʻoga i totonu o atunuʻu e lima o poloketi, lea na valaʻaulia ai paaga - e aofia ai ofisa o le malo i le lotoifale, nuʻu o loʻo aʻafia ma aʻafia i suiga faʻatekinolosi, NGO, faʻasalalauga, faʻapea foʻi ma tagata atamamai i vaega eseese o suʻesuʻega - na valaʻaulia. e su'e ma fa'asoa a latou va'aiga o lumana'i gafataulimaina ma amiotonu ma auala e fa'ataunu'uina ai.

O aʻoaʻoga na faʻatatau i gaioiga: "e le naʻo le faʻatupuina o faʻamatalaga [ae] e uiga i le fausiaina o se gaioiga agai i suiga moni i totonu o vaega eseese," o le tala lea a Joel Onyango, Pule Sili o le African Researchers Consortium ma se paaga faʻavae Kenya i le suʻesuʻega . "O le mafai la ona taloina sauniga ... o lona uiga o loʻo matou fatuina foi se avanoa mo paaga eseese e galulue faʻatasi ai, ae ia aʻoaʻoina foʻi uiga eseese o mafaufauga ma atinaʻe."

O le faʻamaʻi COVID-19 na faia ai se ituaiga o faʻataʻitaʻiga e leʻi mafaufauina, e mafai ai e le vaega suʻesuʻe a le GoST ona mataʻituina i le taimi tonu le tele o faʻafitauli tau pulega o loʻo lamatia i suiga tumau. Ina ua aʻafia le faʻamaʻi, na vave ona faʻatino e malo i le lalolagi se faasologa o faiga na fautuaina ai e le au faʻatekonolosi le siosiomaga mo le tele o tausaga, e pei o le faʻasaina o femalagaaiga, faʻatapulaʻaina o vaalele ma faʻamalosia le faʻalagolago i meaʻai i le lotoifale. O le fa'atatau i le usita'ia - ma fe'ese'esea'iga i luga - o nei faiga i atunu'u na su'esu'eina o lo'o fa'ailoa mai ai le tele o feso'ota'iga i le va o lagona o sitiseni o le loto gatasi ma le malosi o le setete e fa'atulafonoina ma fa'amalosia faiga fa'asa.

I se tulaga lautele, na talia e tagata e oʻo lava i faʻatonuga sili ona faʻalavelave ma le itiiti ifo o faitioga i na tulaga faʻale-atunuu poʻo faʻale-malo lea na malosi ai le fesoʻotaʻiga lautele, poʻo le lotogatasi - pei o Siamani, o le tala lea a Beck o le sa taʻitaʻia suʻesuʻega a Siamani. O le mataupu a Amerika, e ui i lea, o loʻo faʻaalia ai le malosi o le teteʻe i suiga faʻatulafonoina o le olaga i le tele o vaega o le atunuʻu, ma le faʻaauauina o le teteʻe atu i le faʻamalosia o le faʻafitauli o le soifua maloloina e saienitisi o loʻo vaʻaia (pei o le tau) o loʻo tautua. o se fuafuaga faʻapolokiki faʻapitoa poʻo le alualu i luma, e fesoʻotaʻi i le tele o faʻalavelave a le setete nai lo le tele o tagata Amerika ua sauni e faʻafeiloaʻi.

faaiuga

Na fa'ai'u e le au su'esu'e o suiga i le fa'aauauina o le a mana'omia ai le tele o faiga fa'atemokalasi, fa'asoa ma tatala o feutanaiga ma fa'ai'uga tu'ufa'atasi e uiga i tu ma aga, fa'atatau ma lumana'i mana'omia, nai lo le taimi nei i nofoaga su'esu'e. "Saienisi ma tekinolosi e matua taua lava, ae e tatau ma e le lava," o le tala lea a Stirling. “Afai o le a tatou ausia ni sosaiete gafataulimaina e tusa ai ma le faamasinoga tonu ma le puipuiga o le siosiomaga, o lona uiga o le a tatou manaʻomia le faʻaogaina o le tulaga faʻapolokiki - ma faʻatemokalasi e uiga i ai."

O lona uiga o suiga i su'esu'ega fa'aauau, fa'asoa fa'atasi, ma a'oa'oga suiga e le tatau ona va'aia o ni meafaigaluega mo le suia o amioga a le tagata lava ia ma aga fa'aagafesootai e ausia ai fa'amoemoega na mua'i fa'amalamalamaina e pei o le Paris Agreement po'o le Sustainable Development Goals. Ae, fai mai Beck, suiga i le gafataulimaina e manaʻomia ona toe faʻaleleia e avea o se laufanua e sili atu ona feteʻenaʻi mo vaʻaiga feteʻenaʻi o atinaʻe gafataulimaina e faʻafeiloaʻi ma fegalegaleai le tasi ma le isi. O le toe mafaufau i suiga i le fa'aauau e mana'omia ai fo'i le vala'aulia o le lautele lautele o tagata fai fa'aagafesootai (i tua atu o tagata tomai fa'apitoa) e mafaufau i lumana'i mana'omia ma ia mamanuina ala ma filifiliga e fetaui ma i latou.

"O se vaega o lenei mea o loʻo taoto i le vaʻaia o poloketi e pei o matou e le naʻo aʻoaʻoga faʻapitoa, e le o se 'suʻesuʻega transdisciplinary', ae o se gaioiga," o le tala lea a Stirling. “Ma e le faapea o le alu i se nofoaga faapitoa ma faamatala se tala e uiga i se suiga i lena nofoaga. O lona uiga o le vaʻaia o suʻesuʻega o se vaega o se gaioiga faʻaagafesootai, nai lo le naʻo le faia e saienitisi o le poto.

"O le matafaioi a le mafaufau e sili ona taua i faiga faʻavae lautele," o le tala lea a Jasanoff. "Ma o loʻo faʻapipiʻiina i totonu o tatou uma, le avanoa e mafaufau ai poʻo le a se lumanaʻi lelei." O lenei mafaufauga e le tatau ona faʻapipiʻiina i le faʻataʻitaʻiga o le tuputupu aʻe ma le alualu i luma laina, ae ia faʻavae i fesili e uiga i le "faʻafefea ona lava le faʻamaoni i le auala e tufatufaina ai mea - ae le naʻo le aofaʻi poʻo le lava o oloa lava ia," o lana tala lea.