Saini e Alu i luga

Su'esu'e fa'asaienisi tatala: Me 2023

A'o o'o i le ogatotonu o le tausaga, matou te fa'afou ma le fa'afou fa'atasi ma le fa'avavevave o le fa'asaienisi matala. I lenei lomiga, ua pu'eina e Moumita Koley mea taua na tutupu, avanoa, ma faitauga mai le masina talu ai. I le taimi lava e tasi, o Ismael Rafols o loʻo aumaia la tatou taulaiga i se vaega taua ae masani ona le amanaiaina o le faʻasaienisi tatala - faʻalauiloaina gaioiga e faʻamalosia ai le auai o tagatanuu.

Va'aiga Fa'asaienisi Open o se Aafiaga Fa'atasi: O la'u miti o le Open Science o se tasi lea o le poto e puna ma tafe e pei o le vai i totonu o se vaomatua lauusiusi ma meaola eseese: vai i soo se mea i totonu o le vaomatua, e le na o le tafe i vaitafe ma vaitafe ae faapena foi i totonu o le faitau afe o ituaiga e fausia ai le vaomatua. Afai e te mulimuli i lenei faʻataʻitaʻiga, o lona uiga o le Open Science e le gata i le mauaina o faʻamatalaga faʻasaienisi mai fafo ae e uiga i le poto o se poto masani ola ma faʻatasi: e uiga i tagatanuu e filifili ma le totoa pe o le a le ituaiga o malamalama e manaʻomia, auai i lona foafoaga, ma manuia mai ai. .

Masalo i le 100 tausaga talu ai, e mafai ona faʻamagaloina se tasi ona o le manatu o le mauaina o le poto e mafai ona lava e lagolago ai le atinaʻeina o tagata. Ae i le sefulu tausaga talu ai, ua tatou iloa ai o tekinolosi e masani ona tali atu i manaoga o ona tagata na faia. O le mea lea, ina ia maua e le faasaienisi le lautele o le tufatufaina o penefiti, e tatau ona i ai se lautele lautele o aafiaga i le faasaienisi - i luga o a mataupu e suʻesuʻeina ma pe faʻapefea ona suʻesuʻeina ma iloiloina.

O le mea lea na fa'amanino ai e le UNESCO Recommendation of Open Science le 'auai a tagata fai sosaiete' ma le 'faatalanoaina ma isi faiga malamalama' e fai ma poutū o le Open Science. E le lava le fa'asaienisi fa'asaienisi e fa'atupuina ai se fa'asoa tutusa o fa'amanuiaga o le alualu i luma fa'asaienisi.

O le a'afiaga o lenei malamalama lautele o le Open Science o le mana'omia lea o le toe faapaleni o faiga fa'avae ma tupe teufaafaigaluega i Open Science mai le taula'i o lo'o iai nei i galuega faatino (fa'ata'ita'iga, Open Access publications) ma atina'e aga'i i galuega lagolago e latalata i sitiseni. E ono aofia ai, mo se fa'ata'ita'iga, o gaioiga e pei o le auai o paaga i le fa'atulagaina o le fa'amuamua i mataupu tau le si'osi'omaga, auai ma'i i su'esu'ega fa'alesoifua maloloina, po'o fefa'asoa'iga ma le poto fa'aleaganu'u ile pulega o vaomatua. E ala mai i nei feso'ota'iga ma pa'aga 'ese'ese e mafai ai e le saienisi ona fa'atino le tele o fa'anaunauga ma mana'oga o tagata.

Ismael Ràfols

Ismael Ràfols e taitaia le Ta'ita'ifono a le UNESCO ile Diversity and Inclusion in Global Science i le Nofoaga Autu mo Suesuega Saienisi ma Tekinolosi a le Iunivesite o Leiden, Netherlands. E galue o ia ile faiga fa'asaienisi ile atina'eina o auala fou ile Fa'ailoga S&T, faʻaaoga auala fefiloi mo le fa'ailoaina o iloiloga, va'aiga mamao, ma su'esu'ega ta'iala. Sa auai Ismael i fautuaga faiga faavae i le mataituina ma faailoga o le Open Science ma UNESCO ma le Europa Komisi.


Tala tetele i le Open Science

Fa'amuamua Minisita o Saienisi G7

  • G7 Saienisi ma Tekonolosi Minisita na fono i Iapani mai le 12 i le 14 Me 2023. O le faʻasalalauga faʻatasi mai le fonotaga na faʻamaonia ai le taua o le Open Science, faʻamamafaina ai ni faʻamuamua autu se tolu: faʻalauteleina o atinaʻe faʻasaienisi matala, toe faʻaleleia faiga suʻesuʻe suʻesuʻega, ma faʻatautaia suʻesuʻega i suʻesuʻega e faʻatulagaina. faiga fa'asaienisi fa'avae fa'amaoniga. O isi mataupu fa'atatau o lo'o fa'aalia i le lisi o mataupu a le G7 o le sa'olotoga tau a'oa'oga, fa'atasi, puipuiga o su'esu'ega, fa'asaienisi fa'amaoni, ma le galulue fa'ava-o-malo. 

E Valaau le Fono mo Avanoa Tatala ma Toefuata'iga i Faiga Fa'asalalau Fa'asalalau 

  • Na talia e le Fono a le Iuni a Europa faaiuga i luga o le 'maualuga, manino, tatala, faatuatuaina ma tutusa faʻasalalauga faʻasalalauga,' faʻamamafaina le manaʻomia o se faʻataʻitaʻiga faʻasalalau e le-mo-tupe, avanoa tatala, ma faʻataʻitaʻiga lolomiga tele ma leai se tau mo tusitala poʻo le au faitau. E le gata i lea, na faʻamalosia ai faiga faʻavae a le atunuʻu ma faʻavae lagolago e pei o Open Research Europe ma le faʻaogaina o polokalama faʻapitoa. Na faʻaalia ai le manaʻoga mo le aʻoaʻoina o tagata suʻesuʻe i tomai faʻatalanoaina tupulaga ma aia tatau tau le atamai. 

Invest in Open Infrastructure e maua le $1M mai le Mellon Foundation e fua ai COIs 

  • Fa'aagaga i Atinae Tatala ua maua le $1M fesoasoani mai le Mellon Foundation e fau se Fa'amaumauga o Au'aunaga Atina'e Tatala (COIs) ma fa'ata'ita'i fa'ata'ita'iga taua e fa'atumauina ai atina'e matala. Ole fesoasoani ole a lagolago ile atina'e atili ma le fa'atupuina o COIs ma le su'ega o fa'ata'ita'iga taua ma ta'iala e fa'alautele ai le fa'aputuga o le aufaipisinisi i atina'e matala. 

Saienisi Europa Conference on Open Science: Malamalamaga ma Mea Taua 

  • Saienisi Europa talimalo i se fonotaga e lua aso i luga o le faasaienisi tatala ia Oketopa 2022 i Brussels, Peleseuma, ma luga ole laiga. O lenei mea na tupu na faʻapotopotoina latalata i le 600 tagata auai, e aofia ai le 36 failauga faʻapitoa, e faʻatalanoaina faʻasaienisi tatala ma lana matafaioi i Europa ma le lalolagi suʻesuʻe laufanua. O le konafesi fa'ailoa le taua o le Open Science, a'o le fa'atinoina o faiga fa'asaienisi tatala na tula'i mai o le popolega muamua.

EU e Lagolagoina avanoa tatala e aunoa ma totogi o le Tusitala 

  • Ua faia e le Iuni a Europa (EU) se la'asaga taua i le fa'aavanoaina o avanoa i tala fa'asolopito mai su'esu'ega fa'atupe fa'alaua'itele le masani. I se fa'ata'ita'iga talu ai nei, ua malilie le EU e lagolagoina fa'ata'ita'iga fa'asalalau fa'aa'oa'oga e leai ni polofiti e le totogia e le au tusitala so'o se pili. O le Fono a le Malo o le EU sui o le setete ua sauni e talia le tulaga mulimuli ane ia Me, i le maeʻa ai o se maliega faʻapitoa. O lenei fa'ai'uga e ono a'afia tele ai fa'asalalauga fa'asalalau fa'apisinisi, aua e fa'amalosia ai tagata su'esu'e e fa'aaoga isi fa'ata'ita'iga fa'asalalau ma 'alofia so'o se fa'atuai e mafua mai i fa'alavelave.

French National Open Science Fund (FNSO) Toe fa'amaonia le tautinoga i le Global Open Science Atina'e  

Ono Tausaga o Su'esu'ega Tatala Fa'afeiloa'i: Ose Tulaga Malosi i Lomiga Tatala avanoa 

  • O le Wellcome Open Research na fa'amanatuina lona ono tausaga fa'ailoga e avea o se fa'avae iloga e lagolago ai tagata su'esu'e fa'atupeina e Wellcome i faiga fa'asalalau manino ma tatala. O le tulaga ua molimauina le tuputupu ae taua, faatasi ai ma le siʻitia o pepa lolomi mai le 121 i le 2017 i le 363 i le 2021 ma le 315 i le 2022. O lenei tulaga e atagia ai le faʻateleina o le faʻalauiloaina o le lalolagi atoa ma le taliaina o faʻasalalauga tatala avanoa, faʻaalia e le 81% faʻatupulaia o auro. tala tatala avanoa i le lalolagi atoa i le va o le 2017 ma le 2022. 

O Iunivesete a Peretania Saini le Tolu Tausaga Tatala Avanoa Fa'atasi ma Springer Nature 

  • O iunivesite a Peretania ua faia se feagaiga fou e tolu tausaga ma Springer Nature mo le silia ma le 2,500 suafa, taʻitaʻia e Jisc. O le maliliega, e aofia ai le Natura, ma le Natura suʻesuʻega api talaaga, o le a fesoasoani e faʻaititia le tau ma faʻavavevave avanoa avanoa. O le feagaiga e fetaui ma le manaʻoga o tagata su'esu'e ma a latou fa'alapotopotoga ina ia usita'ia fa'atonuga avanoa avanoa a le aufai tupe su'esu'e ma fa'asaoina tau. Ae ui i lea, o le maualuga o tau ma le faʻatapulaʻaina o le faʻamalamalamaina i le Springer Nature's article processing charges na faʻaalia ai popolega i le au paʻaga. 

Fa'ata'ita'iga Fa'asesē Feso'ota'iga Fa'ateteleina Fa'ailoga a Iunivesite a Saudi, Fa'aalia Ripoti Su'esu'ega  

  • O se lipoti talu ai nei a SIRIS A'oga ua fa'aalia se tulaga fa'apopoleina i totonu o tagata su'esu'e ta'uta'ua (HCRs) o ē ua suia a latou feso'ota'iga muamua i iunivesite a Saudi e fa'aleleia ai o latou tulaga fa'alelalolagi. E ui i le avea ma tagata suʻesuʻe faʻapitoa poʻo tagata suʻesuʻe, o nei HCR ua lisiina iunivesete a Saudi e avea ma a latou faʻatasiga muamua, e oʻo atu ai i se tulaga faʻateleina i tulaga iunivesite e manatu i aʻafiaga o faʻamatalaga a tagata suʻesuʻe. O lo'o fa'amamafaina e le lipoti le mana'oga mo le fa'ateleina o le su'esu'ega ma le fa'amaoni i le iloiloga o fa'alapotopotoga su'esu'e ma fa'amalosia le toe iloiloina o le fa'alagolago i fa'avasegaga e iloilo ai le fa'atinoga o fa'alapotopotoga. 

E lagolagoina e le Faamasinoga a Dutch le Ave'esea e le Iunivesite o le Ph.D. Fa'ailoga Fa'ata'ita'i i le Amioga Fa'aleaga 

  • O se faamasinoga Dutch talu ai nei faaiuga ua lagolagoina le Iunivesite o Wageningen faaiuga ia soloia se Ph.D. tikeri i luga o le tulaga o le faʻaogaina o faʻamatalaga. O le mataupu na aafia ai se tamaititi o ana suʻesuʻega na maua e le mafai ona toe faʻaaogaina e tagata suʻesuʻe. O le fa’ai’uga a le fa’amasinoga o lo’o fa’ailoa ai le pule a le iunivesite e aveese ai fa’ailoga ona o le amio le pulea, ma avea ai ma fa’ata’ita’iga mo mataupu fa’apenei i le lumana’i. I se atinaʻe tutusa, ua filifili se iunivesite Iapani e soloia le faailoga faafomai o se tamaititi aʻoga muamua na maua na faia le faʻaogaina o ata ma kalafi i le faʻasalalauga ma pepa faʻasalalau e lua.

Ua faalauiloa e le Komisi a Kanata mo UNESCO le Tofia o le Taitaifono Muamua a le UNESCO i le Open Science 

  • Vincent Larivière ua tofia muamua Nofoa UNESCO i le Open Science e le Komisi Kanata mo UNESCO. O su'esu'ega a le Nofoa, fa'atautaia i le galulue fa'atasi ma pa'aga fa'ava-o-malo, o le a taula'i i le fa'alauteleina o le malamalama o le fa'asaienisi matala ma lona a'afiaga i le fa'asalalauina o fa'asaienisi. 

WHO Fa'ailoaina le Revolutionary Open-Access Health Data Platform: Bridging Global Health Data Gaps  

  • Ia alalaupapa fa'amaumauga ole soifua maloloina ole lalolagi gaps, ua faʻalauiloa e le Faalapotopotoga o le Soifua Maloloina a le Lalolagi (WHO) se faʻasologa faʻafuainumera fou, data.who.int. O lenei fa'asalalauga fa'atasi uma e ofoina atu avanoa avanoa i WHO faamatalaga tau soifua maloloina, faʻaleleia le manino ma le faʻaogaina ma faʻamatalaga fou ma metadata. O le faitotoa ua mamanuina e avea ma punaoa faʻamaumauga mo le soifua maloloina lautele, faʻaalia ai faʻamaumauga i gagana uma e ono a le UN, mulimulitaʻi i faʻalapotopotoga faʻapitonuʻu masani, ma faʻamuamua le avanoa mo tagata faʻaoga, e aofia ai i latou e faʻaletonu le vaai, afi, ma le mafaufau.

Tatala Fa'asaienisi mea tutupu ma avanoa 

  • Resitala ia auai i Sauniga Fa'alogo White House i luga o le "Tatala Fa'asaienisi Avanoa mo A'oa'oga ma Atina'e Agava'a: Va'aiga mai le Su'esu'ega Fa'amata'i Galuega"-Lalagoina Community on 12 Iuni 2023 i le 13:00 ET.
  • Le Feso'ota'iga a Europa mo le Fa'asalaina o Punaoa Tatala i A'oa'oga (ENCORE+) o lo'o fa'atulagaina a mea faʻalauiloa ua faaulutalaina “OER as a Catalyst for Innovation in Higher Education” on 15 Iuni 2023 i le 14:00 CEST.  Resitala.
  • TUfu-OA o lo'o fa'atulagaina a webinar i le galulue faʻatasi ma isi poloketi faʻatupeina e HORIZON Europa e lua: TIAMAMA ma PALOMERA on 20 Iuni 2023 i le 13:00 CEST. O le a maua e tagata auai le avanoa e auai ai i poloketi e tolu ma la latou vaʻaiga mo faʻasalalauga faʻasalalau faʻasalalau e faʻatautaia e alaalafaga. Tusi Resitala. 
  • le OSSci Reproducible Science Interest Group ua sauni e tatala i totonu Iuni. O lenei vaega fiafia o le a fefaʻasoaaʻi punaoa, faʻailoa vaega tiga, ma atiaʻe ma faʻatino faʻatasi fofo talafeagai. Fiafia? Tuuina atu le OSSci Interest Group Application fomu.
  • Le fa'auluuluga a le IEEE Symposium on Open-Source Science (OSS) -6 Iulai 2023 i Chicago, IL (o se vaega o le IEEE Services)- o le a faʻaalia le aʻafiaga o faʻamatalaga faʻamatalaga i luga o le alualu i luma faasaienisi. O lea ua tatala talosaga mo le amataga o le IEEE OSS Awards ma le OSS Expo.
  • I le faamanatuina o le 2023 Tausaga o le Open Science, NASA ma CERN o lo'o talimalo i se fa'amoemoe e fa'aigoaina “Faatelevaveina o le Fa'ataga o le Saienisi Tatala"Mai 10-14 Iulai 2023 i CERN i Geneva, Suiselani. talosaga mo le auai mamao 
  • 27th International Conference on Science, Technology and Innovation Indicators (STI 2023) o le a faia 27-29 Setema 2023 i Leiden. CWTS o le a faatulagaina le konafesi i le galulue faatasi ma le ENID i-faiga fa'afefiloi. O le lomiga 2023 e taulaʻi i le faʻaleleia atili o faiga suʻesuʻe suʻesuʻe e tusa ai ma suiga faʻaleaganuʻu.
  • le Fonotaga i le lalolagi atoa ile Diamond Open Access o le a tupu mai le 23 i le 27 Oketopa 2023 i Toluca (Mexico) ma o loʻo faʻatulagaina faʻatasi e Redalyc, UAEMéx, AmelICA, UNESCO, CLACSO, UÓR, ANR, coalition S, OPERAS ma Saienisi Europa. Resitala.
  • O le Nofoaga Tutotonu o Faʻamatalaga ma Faletusi, Gandhinagar, Gujarat, Initia, o loʻo faʻatulagaina le 26th International Symposium on Electronic Theses and Dissertations, ETD 2023, i le taimi 26-28 Oketopa 2023. gauaʻi o au talosaga mo pepa.

Avanoa Iopu


E sefulu pito i luga Open Science faitau

  1. Mai le Tautinoga i le Global Initiative: sefulu tausaga o le DORA
  2. Ua Fa'aletonu Su'esu'ega Fa'asaienisi
  3. OA's Teetering House of Cards 
  4. Ua Telegese ea le Saienisi e Suia le Lalolagi?
  5. Ua matape'ape'a tele': Savaliga tele i le Global Science Journal I luga o Totogi 'E le talafeagai' 
  6. Fa'amatalaga ma Fa'avae: Fa'afefea ona FA'AMANATU, ma Aisea e Tatau ai ona E FA'AMATALAGA 
  7. Saienisi Tatala: Ose Taiala Fa'ata'ita'i mo Tagata Su'esu'e Amata-galuega
  8. Atamai To'atasi, Malamalama Faatasi
  9. (Leai-)mo-tupe i Su'esu'ega
  10. Tusia o Laina e Kolosi ai i Latou: Fa'afefea ona Siitia e le Au Lomitusi i tua atu o Tulaga Fa'avae 

faatusa e Solen Feyissa on Unsplash.